Ο τελικός είχε τη δική του ιστορία

Αφιέρωμα 06/05/2017

Μετά από μια περιπέτεια, αναζήτηση έδρας, πιθανή αναβολή στην ημερομηνία διεξαγωγής και λειτουργικά προβλήματα του σταδίου, αισίως φτάνουμε στη διεξαγωγή του 75ου τελικού Κυπέλλου Ελλάδος.

Για πρώτη φορά μετά από 68 χρόνια, δηλαδή από το 1949, στα ημιτελικά βρέθηκαν οι 4 «μεγάλοι», Ολυμπιακός, ΑΕΚ, Παναθηναϊκός, ΠΑΟΚ, με τους δύο «δικέφαλους» να παίρνουν την πρόκριση στον τελικό.

Ένας τελικός που για τη διεξαγωγή του, υπήρχαν σκέψεις ανάμεσα σε κάποια πιθανά γήπεδα (ΟΑΚΑ, Πανθεσσαλικό, AEL Arena, Παγκρήτιο), με επικρατέστερα τα δύο τελευταία, η ΕΠΟ αποφάσισε ο τελικός να διεξαχθεί στο Πανθεσσαλικό. Και το αποφάσισε μόλις μία εβδομάδα πριν.

Το γήπεδο μετά από πυρετώδεις προετοιμασίες… δείχνει να είναι έτοιμο, ενώ μόλις μιάμιση μέρα πριν, γίνονταν συσκέψεις σχετικά με τη διεξαγωγή ή την αναβολή του. Βέβαια, τα ευτράπελα ήταν πάρα πολλά και η πιθανότητα για φιάσκο μεγάλη.

ΠΑΟΚ και ΑΕΚ λοιπόν, θα διεκδικήσουν το τρόπαιο. Ο μεν «δικέφαλος του βορρά» έχει κατακτήσει 4 τρόπαια, ενώ 13 φορές έχει φύγει με «σκυμμένο κεφάλι». Η δε «ένωση» έχει κατακτήσει 15 φορές το Κύπελλο, ενώ έχει ηττηθεί σε 7 τελικούς.

Πάμε να δούμε συνοπτικά την ιστορία της διοργάνωσης

Το 1931, η Ελληνική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία ξεκινά το θεσμό του Κυπέλλου Ελλάδας. Στα πρώτα χρόνια της διοργάνωσης, η συμμετοχή ήταν προαιρετική και όποια ομάδα επιθυμούσε δήλωνε συμμετοχή. Αργότερα, με την δημιουργία των εθνικών κατηγοριών και του επαγγελματικού ποδοσφαίρου, συμμετέχουν ομάδες από τις κατηγορίες αυτές. Έως το 2013 έως και την Γ’ Εθνική, η οποία από την επόμενη χρονιά έγινε ερασιτεχνική και έτσι σήμερα αγωνίζονται ομάδες της Α’ και Β’ Εθνικής.

Στις πρώτες διοργανώσεις και μέχρι περίπου τη δεκαετία του ‘60 τα ζευγάρια μέχρι και τα ημιτελικά κάθε διοργάνωσης προέκυπταν με γεωγραφικά κριτήρια έτσι ώστε να αποφεύγονται οι πολλές μετακινήσεις.

Έως το 1963-64 εάν ένας αγώνας έληγε ισόπαλος ακολουθούσε παράταση και αν δεν προέκυπτε και πάλι νικητής γινόταν επαναληπτικός στην έδρα του φιλοξενούμενου. Στην περίπτωση νέας ισοπαλίας ακολουθούσε κλήρωση. Εκείνη τη χρονιά, ο ημιτελικός Παναθηναϊκός-Ολυμπιακός 1-1 στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας διακόπηκε καθώς φίλοι και των δύο ομάδων μπήκαν στο γήπεδο προκαλώντας σοβαρότατες ζημιές καθώς πίστευαν ότι το ματς ήταν κανονισμένο να λήξει ισόπαλο έτσι ώστε να γίνει επαναληπτικός για εισπρακτικούς λόγους. Έτσι, η ΕΠΟ αποφάσισε να καταργήσει τον επαναληπτικό, και έτσι μετά από ένα ισόπαλο παιχνίδι γινόταν κλήρωση.

Το τρόπαιο του 1969 κατέληξε στον Παναθηναϊκό μετά από στρίψιμο κέρματος (Παναθηναϊκός-Ολυμπιακός 1-1 κανονικός αγώνας και παράταση), για μοναδική φορά στην ιστορία του θεσμού. Έτσι, από την περίοδο 1969-70 καθιερώνεται η διαδικασία των πέναλτι για κάθε αγώνα που λήγει ισόπαλος. Οι πρώτοι αγώνες που θα οδηγηθούν στη «ρώσικη ρουλέτα» είναι το ΑΕΚ-Παναθηναϊκός 3-5 (1-1 κ.α.) και Καλλιθέα-Κιλκισιακός 4-1 (0-0 κ.α.) στις 22 Μαρτίου 1970 για τη φάση των «32».

Στην πορεία, εισήχθησαν οι διπλοί αγώνες και ο κανονισμός των εκτός έδρας γκολ. Το 1979 στα προημιτελικά και τα ημιτελικά, το 1980 στη φάση των «16» και το 1983 στους «32». Για δύο χρονιές, το 1991 και 1992 ο τελικός ήταν επίσης διπλός αγώνας. Στα μέσα της δεκαετίας του ’80 επίσης εισήχθησαν και οι προκριματικοί όμιλοι. Μέχρι σήμερα, ανά κάποιες χρονιές το σύστημα αλλάζει.

Έως και τη φετινή χρονιά, 83 διαφορετικές ομάδες έφτασαν έστω μία φορά μέχρι και την προημιτελική φάση, εκ των οποίων 26 στα ημιτελικά, 19 στον τελικό και 11 κατέκτησαν το τρόπαιο.

Οι 74 προηγούμενοι τελικοί:

1932

ΑΕΚ-Αρης  5-3   (Λεωφόρος Αλεξάνδρας)

1933

Εθνικός-Άρης  2-2   (Χαριλάου)

 

Εθνικός-Άρης  2-1  (Λεωφόρος Αλεξάνδρας)

1934

Δεν διεξήχθη

1935

Δεν διεξήχθη

1936

Δεν διεξήχθη

1937

Δεν διεξήχθη

1938

Δεν διεξήχθη

1939

ΑΕΚ-ΠΑΟΚ  2-1   (Νέα Φιλαδέλφεια)

1940

Παναθηναϊκός-Άρης  3-1   (Λεωφόρος Αλεξάνδρας)

1941

Δεν διεξήχθη

1942

Δεν διεξήχθη

1943

Δεν διεξήχθη

1944

Δεν διεξήχθη

1945

Δεν διεξήχθη

1946

Δεν διεξήχθη

1947

Ολυμπιακός-Ηρακλής  5-0   (Λεωφόρος Αλεξάνδρας)

1948

Παναθηναϊκός-ΑΕΚ  2-1   (Λεωφόρος Αλεξάνδρας)

1949

ΑΕΚ-Παναθηναϊκός  2-1   (Λεωφόρος Αλεξάνδρας)

1950

ΑΕΚ-Αρης  4-0   (Λεωφόρος Αλεξάνδρας)

1951

Ολυμπιακός-ΠΑΟΚ  4-0   (Λεωφόρος Αλεξάνδρας)

1952

Ολυμπιακός-Πανιώνιος  2-2  2-0   (Λεωφόρος Αλεξάνδρας)

1953

Ολυμπιακός-ΑΕΚ  4-2   (Λεωφόρος Αλεξάνδρας)

1954

Ολυμπιακός-Δόξα Δράμας  2-0   (Λεωφόρος Αλεξάνδρας)

1955

Παναθηναϊκός-ΠΑΟΚ  2-0   (Λεωφόρος Αλεξάνδρας)

1956

ΑΕΚ-Ολυμπιακός  2-1   (Λεωφόρος Αλεξάνδρας)

1957

Ολυμπιακός-Ηρακλής  2-0   (Γήπεδο Γ. Καραϊσκάκης)

1958

Ολυμπιακός-Δόξα Δράμας  5-1   (Γήπεδο Γ. Καραϊσκάκης)

1959

Ολυμπιακός-Δόξα Δράμας  2-1   (Λεωφόρος Αλεξάνδρας)

1960

Ολυμπιακός-Παναθηναϊκός  1-1  3-0   (Λεωφόρος-Καραϊσκάκη)

1961

Ολυμπιακός-Πανιώνιος  3-0  (Λεωφόρος Αλεξάνδρας)

1962

Ολυμπιακός-Παναθηναϊκός  *   (Νέα Φιλαδέλφεια)

1963

Ολυμπιακός-Πιερικός  3-0   (Λεωφόρος Αλεξάνδρας)

1964

Δεν τελείωσε **

1965

Ολυμπιακός-Παναθηναϊκός  1-0   (Γήπεδο Γ. Καραϊσκάκης)

1966

ΑΕΚ-Ολυμπιακός  2-0 α.α ***

1967

Παναθηναϊκός-Πανιώνιος  1-0   (Νέα Φιλαδέλφεια)

1968

Ολυμπιακός-Παναθηναϊκός  1-0   (Λεωφόρος Αλεξάνδρας)

1969

Παναθηναϊκός-Ολυμπιακός  1-1 ****   (Γήπεδο Γ. Καραϊσκάκης)

1970

Άρης-ΠΑΟΚ  1-0   (Καυτανζόγλειο)

1971

Ολυμπιακός-ΠΑΟΚ  3-1   (Γήπεδο Γ. Καραϊσκάκης)

1972

ΠΑΟΚ-Παναθηναϊκός  2-1   (Γήπεδο Γ. Καραϊσκάκης)

1973

Ολυμπιακός-ΠΑΟΚ  1-0   (Γήπεδο Γ. Καραϊσκάκης)

1974

ΠΑΟΚ-Ολυμπιακός  2-2 (4-3 πεν)   (Νέα Φιλαδέλφεια)

1975

Ολυμπιακός-Παναθηναϊκός  1-0   (Γήπεδο Γ. Καραϊσκάκης)

1976

Ηρακλής-Ολυμπιακός  2-2 (4-4 παρ) (6-5 πεν)   (Νέα Φιλαδέλφεια)

1977

Παναθηναϊκός-ΠΑΟΚ  2-1   (Γήπεδο Γ. Καραϊσκάκης)

1978

ΑΕΚ-ΠΑΟΚ  2-0   (Γήπεδο Γ. Καραϊσκάκης)

1979

Πανιώνιος-ΑΕΚ  3-1   (Γήπεδο Γ. Καραϊσκάκης)

1980

Καστοριά-Ηρακλής  5-2   (Νέα Φιλαδέλφεια)

1981

Ολυμπιακός-ΠΑΟΚ  3-1    (Νέα Φιλαδέλφεια)

1982

Παναθηναϊκός-Λάρισα  1-0   (Νέα Φιλαδέλφεια)

1983

ΑΕΚ-ΠΑΟΚ  2-0   (ΟΑΚΑ)

1984

Παναθηναϊκός-Λάρισα  2-0   (ΟΑΚΑ)

1985

Λάρισα-ΠΑΟΚ  4-1   (ΟΑΚΑ)

1986

Παναθηναϊκός-Ολυμπιακός  4-0   (ΟΑΚΑ)

1987

ΟΦΗ-Ηρακλής  1-1 (3-1 πεν)   (ΟΑΚΑ)

1988

Παναθηναϊκός-Ολυμπιακός  1-1 (2-2 παρ) (4-3 πεν)   (ΟΑΚΑ)

1989

Παναθηναϊκός-Πανιώνιος  3-1   (ΟΑΚΑ)

1990

Ολυμπιακός-ΟΦΗ  4-2   (ΟΑΚΑ)

1991

Αθηναϊκός-Παναθηναϊκός  0-3  (Λεωφόρος Αλεξάνδρας)

 

Παναθηναϊκός-Αθηναϊκός  2-1  (ΟΑΚΑ)

1992

ΠΑΟΚ-Ολυμπιακός  1-1  (Τούμπα)

 

Ολυμπιακός-ΠΑΟΚ  2-0  (Στάδιο Γ. Καραϊσκάκης)

1993

Παναθηναϊκός-Ολυμπιακός  1-0   (ΟΑΚΑ)

1994

Παναθηναϊκός-ΑΕΚ  2-2 (3-3 παρ) (4-2 πεν)   (ΟΑΚΑ)

1995

Παναθηναϊκός-ΑΕΚ  0-0 (1-0 παρ)   (ΟΑΚΑ)

1996

ΑΕΚ-Απόλλων Αθηνών  7-1   (ΟΑΚΑ)

1997

ΑΕΚ-Παναθηναϊκός  0-0 (5-3 πεν)  (Γήπεδο Γ. Καραϊσκάκης)

1998

Πανιώνιος-Παναθηναϊκός  1-0  (Γήπεδο Γ. Καραϊσκάκης)

1999

Ολυμπιακός-Παναθηναϊκός  2-0   (ΟΑΚΑ)

2000

ΑΕΚ-Ιωνικός  3-0   (ΟΑΚΑ)

2001

ΠΑΟΚ-Ολυμπιακός  4-2   (Νέα Φιλαδέλφεια)

2002

ΑΕΚ-Ολυμπιακός  2-1   (ΟΑΚΑ)

2003

ΠΑΟΚ-Άρης  1-0   (Τούμπα)

2004

Παναθηναϊκός-Ολυμπιακός  3-1   (Νέα Σμύρνη)

2005

Ολυμπιακός-Άρης  3-0   (Παμπελοποννησιακό)

2006

Ολυμπιακός-ΑΕΚ  3-0   (Παγκρήτιο)

2007

Λάρισα-Παναθηναϊκός 2-1   (Πανθεσσαλικό)

2008

Ολυμπιακός-Άρης  2-0   (Καυτανζόγλειο)

2009

Ολυμπιακός-ΑΕΚ  3-3 (4-4 παρ) (15-14 πεν)  (ΟΑΚΑ)

2010

Παναθηναϊκός-Άρης  1-0   (ΟΑΚΑ)

2011

ΑΕΚ-Ατρόμητος  3-0   (ΟΑΚΑ)

2012

Ολυμπιακός-Ατρόμητος  1-1 (2-1 παρ)   (ΟΑΚΑ)

2013

Ολυμπιακός-Αστέρας Τρίπολης  1-1 (3-1 παρ)   (ΟΑΚΑ)

2014

Παναθηναϊκός-ΠΑΟΚ  4-1   (ΟΑΚΑ)

2015

Ολυμπιακός-Σκόντα Ξάνθη  3-1   (ΟΑΚΑ)

2016

ΑΕΚ-Ολυμπιακός  2-1   (ΟΑΚΑ)

* Διεκόπη στο 97’ λόγω σκότους και δε συνεχίστηκε

** Η ΑΕΚ είχε προκριθεί στον τελικό όμως ο ημιτελικός ΟΣΦΠ-ΠΑΟ διεκόπη λόγω επεισοδίων και ακυρώθηκε η διοργάνωση

*** Ο ΟΣΦΠ αρνήθηκε να παίξει στον τελικό

**** Στο στρίψιμο του κέρματος ο ΠΑΟ

 

Στατιστικά

Οι τροπαιούχοι και οι φιναλίστ

 

Κυπ

Φιν

Χρονιές Κατάκτησης

Χρονιές Φιναλίστ

Ολυμπιακός

27

13

1947, 1951, 1952, 1953, 1954, 1957, 1958, 1959, 1960, 1961, 1963, 1965, 1968, 1971, 1973, 1975, 1981, 1990, 1992, 1999, 2005, 2006, 2008, 2009, 2012, 2013, 2015

1956, 1962, 1966, 1969, 1974, 1976, 1986, 1988, 1993, 2001, 2002, 2004, 2016

Παναθηναϊκός

18

11

1940, 1948, 1955, 1967, 1969, 1977, 1982, 1984, 1986, 1988, 1989, 1991, 1993, 1994, 1995, 2004, 2010, 2014

1949, 1960, 1962, 1965, 1968, 1972, 1975, 1997, 1998, 1999, 2007

ΑΕΚ

15

7

1932, 1939, 1949, 1950, 1956, 1964, 1966, 1978, 1983, 1996, 1997, 2000, 2002, 2011, 2016

1948, 1953, 1979, 1994, 1995, 2006, 2009

ΠΑΟΚ

4

13

1972, 1974, 2001, 2003

1939, 1951, 1955, 1970, 1971, 1973, 1977, 1978, 1981, 1983, 1985, 1992, 2014

Πανιώνιος

2

4

1979, 1998

1952, 1961, 1967, 1989

Λάρισα

2

2

1985, 2007

1982, 1984

Άρης

1

8

1970

1932, 1933, 1940, 1950, 2003, 2005, 2008, 2010

Ηρακλής

1

4

1976

1947, 1957, 1980, 1987

ΟΦΗ

1

1

1987

1990

Εθνικός Πειραιά

1

1933

Καστοριά

1

1980

Δόξα Δράμας

3

1954, 1958, 1959

Ατρόμητος

2

2011, 2012

Πιερικός

1

1963

Αθηναϊκός

1

1991

Απόλλων Σμύρνης

1

1996

Ιωνικός

1

2000

Αστέρας Τρίπολης

1

2013

Σκόντα Ξάνθη

1

2015

Στον αριθμό των παρουσιών των Ολυμπιακού και Παναθηναϊκού ως φιναλίστ, περιλαμβάνονται και οι συμμετοχές τους στον τελικό του 1962, ο οποίος διακόπηκε και δεν ανέδειξε νικητή.

Τα γκολ των τελικών

• Συνολικά στους τελικούς του Κυπέλλου Ελλάδας έχουν σημειωθεί 248 γκολ. Από αυτά, τα 241 τα έχουν πετύχει 157 παίκτες, τα 5 ήταν αυτογκόλ και τα 2 ήταν «χάρτινα». Αυτά της ΑΕΚ στον τελικό του 1966, που νίκησε χωρίς αγώνα.

• Πέντε ποδοσφαιριστές έχουν πετύχει «χατ-τρικ» σε τελικό Κυπέλλου. Ο Νίκος Κίτσος του Άρη το 1932, ο Γιάννης Βάζος του Ολυμπιακού το 1947, ο Κώστας Τσιρώνης της Καστοριάς το 1980, ο Βασίλης Τσιάρτας της ΑΕΚ το 1996 και ο Μάρκους Μπεργκ το 2014.

• Ο Ηλίας Ηλιάσκος της ΑΕΚ πέτυχε το 1932 το πρώτο γκολ στην ιστορία των τελικών του Κυπέλλου Ελλάδας, ο Γιώργος Δαρίβας του Ολυμπιακού το 50ο το 1953, ο Αχιλλέας Ασλανίδης του ΠΑΟΚ το 100ο το 1974, ο Χρήστος Δημόπουλος του Λεωφόρος Αλεξάνδρας το 150ο το 1988 και ο Τζιοβάνι Σίλβα Ντε Ολιβέιρα του Ολυμπιακού το 200ο το 2002.

• Ο πρώτος παίκτης που σκόραρε με δύο διαφορετικές ομάδες σε τελικό Κυπέλλου ήταν ο Αλέκος Χατζησταυρίδης, το 1939 με την ΑΕΚ και το 1947 με τον Ολυμπιακό. Έκτοτε ακολούθησαν άλλοι πέντε, ο Βαγγέλης Κουσουλάκης με Ηρακλή και Ολυμπιακό, ο Γρηγόρης Χαραλαμπίδης με Παναθηναϊκό και ΟΦΗ, ο Βαγγέλης Βλάχος με ΑΕΚ και Παναθηναϊκό, ο Δημήτρης Ναλιτζής με Πανιώνιο και ΠΑΟΚ και ο Μιχάλης Κωνσταντίνου με Παναθηναϊκό και Ολυμπιακό.

• Τα πέντε αυτογκόλ σε τελικούς Κυπέλλου έχουν σημειώσει οι Οικονόμου του Άρη το 1932, Δαμανάκης του ΠΑΟΚ το 1981, Γκαλίτσιος της Λάρισας το 1984, Μανωλάς της ΑΕΚ το 1994 και Βλάνταν Ίβιτς της ΑΕΚ το 2006.

Τα ρεκόρ του Μπάγεβιτς και του Σαργκάνη

• Ο Ντούσαν Μπάγεβιτς ως ποδοσφαιριστής έχει κατακτήσει μόνο μία φορά το Κύπελλο Ελλάδας (1978), ωστόσο ως προπονητής πέτυχε ένα μοναδικό ρεκόρ. Έγινε ο πρώτος που οδήγησε σε τελικό τέσσερις διαφορετικές ομάδες, την ΑΕΚ, τον Ολυμπιακό, τον ΠΑΟΚ και τον Άρη. Επιπλέον, το κατέκτησε με τις τρεις από αυτές (μόνο με τον Άρη δεν το κατάφερε) κάτι που επίσης είναι ρεκόρ.

• Ο Νίκος Σαργκάνης είναι ο μοναδικός ποδοσφαιριστής που έχει παίξει σε τελικό Κυπέλλου Ελλάδας με τέσσερις διαφορετικές ομάδες, την Καστοριά, τον Ολυμπιακό, τον Παναθηναϊκό και τον Αθηναϊκό και κατέκτησε το τρόπαιο με τις τρεις (το έχασε με τον Αθηναϊκό).

Τα γήπεδα των τελικών

Ο τελικός του Κυπέλλου επιστρέφει μετά από 10 χρόνια στο Πανθεσσαλικό Στάδιο του Βόλου. Τη μερίδα του λέοντος έχει το Ολυμπιακό Στάδιο με 24 αγώνες (μαζί με τον διπλό τελικό του 1991). Συνολικά έχουν χρησιμοποιηθεί έντεκα γήπεδα για την διεξαγωγή του τελικού κυπέλλου, με την Λεωφόρο Αλεξάνδρας να έχει φιλοξενήσει 18 τελικούς και το (παλαιό) Στάδιο Καραϊσκάκη 15 (μαζί με τον επαναληπτικό του 1960 και τον διπλό του 1992). Σημαντικό είναι επίσης το στοιχείο, πως ο συντριπτικός αριθμός των τελικών έχουν γίνει σε γήπεδα της Αθήνας (63 στους 70 μονούς τελικούς) με το ποσοστό να αγγίζει το 90%.

Αναλυτικά:

Ολυμπιακό Στάδιο (24): 1983, 1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1989, 1990, 1991 (Β’), 1993, 1994, 1995, 1996, 1999, 2000, 2002, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016

Λεωφόρος Αλεξάνδρας (19):1932, 1933, 1940, 1947, 1948, 1949, 1950, 1951, 1952, 1953, 1954, 1955, 1956, 1959, 1960, 1961, 1963, 1968, 1991 (Α’)

Καραϊσκάκη (15): 1957, 1958, 1960 (επαναληπτικός), 1965, 1969, 1971, 1972, 1973, 1975, 1977, 1978, 1979, 1992 (Β’), 1997, 1998

Νέα Φιλαδέλφεια (9): 1939, 1962, 1967, 1974, 1976, 1980, 1981, 1982, 2001

Τούμπα (2): 1992 (Α’), 2003

Καυτανζόγλειο (2): 1970, 2008

Πανθεσσαλικό (2): 2007, 2017

Χαριλάου (1): 1933

Νέα Σμύρνη (1): 2004

Παμπελοποννησιακό (1): 2005

Παγκρήτιο (1): 2006

Αξιοσημείωτα των τελικών

• Ο πολυνίκης Ολυμπιακός δημιούργησε τη δική του «δυναστεία» στη διοργάνωση, αφού πέρα από τις 40 παρουσίες σε τελικό και τις 27 κατακτήσεις του τροπαίου, έχει να επιδείξει ένα σερί τεσσάρων κατακτήσεων (1951-1954) και άλλο ένα σερί πέντε κατακτήσεων (1957-1961), ενώ έχει και το ρεκόρ συνεχόμενων παρουσιών σε τελικό (8) από το 1956 έως και το 1963. Το 1964 ο τελικός δεν έγινε, το 1965 ξαναπήρε το τρόπαιο και το 1966 ήταν πάλι φιναλίστ, αλλά δεν κατέβηκε να αγωνιστεί. Θα μπορούσε δηλαδή να διευρύνει το σερί. Ακόμη, από το 1951 έως το 1969 εμφανίζεται 16 φορές σε τελικό και κατακτά 12 φορές το τρόπαιο. Ενδεικτικό της κυριαρχίας του στη διοργάνωση εκείνα τα χρόνια είναι πως σε ολόκληρη τη δεκαετία του ΄50 απουσίασε μόνο από έναν τελικό (1955) και από έναν τη δεκαετία του ΄60 (1967).

• Το 1931-32, στην πρώτη διοργάνωση του Κυπέλλου από την ΕΠΟ με πρώτη νικήτρια την ΑΕΚ, όλοι οι αγώνες διεξήχθησαν το ημερολογιακό έτος 1931.

• Το 1948 (Παναθηναϊκός-ΑΕΚ), ήταν ο πρώτος τελικός που δεν μετείχε ομάδα της Θεσσαλονίκης.

• Το 1954 (Ολυμπιακός-Δόξα Δράμας), συμμετέχει για πρώτη φορά ομάδα της περιφέρειας).

• Τρεις φορές κατά τα παρελθόν χρειάστηκε να γίνει επαναληπτικός αγώνας, καθώς δεν υπήρχε τότε η διαδικασία των πέναλτι, όταν τελείωνε ισόπαλη και η παράταση. Το 1933 (Εθνικός-Άρης), το 1952 (Ολυμπιακός-Πανιώνιος) και το 1960 (Ολυμπιακός-Παναθηναϊκός). Άλλη μια φορά, το 1949 (ΑΕΚ-Παναθηναϊκός), ο πρώτος αγώνας είναι σαν να μην έγινε ποτέ, αφού διεκόπη στην παράταση (0-0) επειδή είχε νυχτώσει και δύο εβδομάδες αργότερα ξανάγινε από την αρχή.

• Το 1962 διεκόπη ο επεισοδιακός τελικός Ολυμπιακός – Παναθηναϊκός στην παράταση (0-0) επειδή, λόγω των απανωτών καθυστερήσεων, είχε πλέον νυχτώσει, και δεν επαναλήφθηκε ποτέ, οπότε δεν υπάρχει κυπελλούχος εκείνη τη χρονιά, ενώ το 1964 διεκόπη ο ημιτελικός των δύο ομάδων, πάλι στην παράταση (1-1), λόγω εισβολής των φιλάθλων στον αγωνιστικό χώρο. Τότε δεν απονεμήθηκε ο τίτλος, ωστόσο πολλά χρόνια αργότερα η ΕΠΟ αναγνώρισε αυτό το τρόπαιο στην ΑΕΚ, η οποία είχε προκριθεί στον τελικό αποκλείοντας τον Πιερικό.

• Το 1966 η ΑΕΚ πέρασε στον τελικό με μηδενισμό της Καβάλας και ο άλλος φιναλίστ Ολυμπιακός διαμαρτυρήθηκε έντονα, με αποτέλεσμα να μην κατέβει στον τελικό, ο οποίος είχε προγραμματιστεί να γίνει Ιούλιο, γεγονός που προκάλεσε την αντίδραση του προπονητή των «ερυθρολεύκων», Μάρτον Μπούκοβι.

• Το 1969 έγινε το… ανεπανάληπτο. Ο τελικός Ολυμπιακός – Παναθηναϊκός έληξε ισόπαλος και στην παράταση (1-1) και τότε δόθηκε εντολή ο νικητής να αναδειχθεί στο «κορώνα-γράμματα»! Ο διαιτητής έστριψε το νόμισμα κι αυτό έβγαλε κυπελλούχο τον Παναθηναϊκό. Αξίζει να σημειωθεί πως μέχρι τότε ο Ολυμπιακός ήταν αήττητος στο Κύπελλο από τον Παναθηναϊκό, σε οποιαδήποτε φάση της διοργάνωσης.

• Το 1970 ο τελικός έγινε για πρώτη φορά εκτός Αθηνών, συγκεκριμένα στη Θεσσαλονίκη (Άρης-ΠΑΟΚ). Ωστόσο το 1933 είχε γίνει τελικός στη Θεσσαλονίκη (Άρης-Εθνικός), μόνο που είχε λήξει ισόπαλος (2-2) κι έτσι επαναλήφθηκε στην Αθήνα, οπότε και αναδείχθηκε κυπελλούχος ο Εθνικός. Το 2005 ο τελικός διεξήχθη στην Πάτρα και ήταν η πρώτη φορά που έγινε εκτός Αθήνας, Πειραιά, Θεσσαλονίκης, ενώ τα επόμενα χρόνια θα ακολουθήσουν το Ηράκλειο (2006) και ο Βόλος (2007).

• Το 1970 ο Άρης έγινε η πρώτη ομάδα που κατέκτησε το τρόπαιο και δεν ήταν αθηναϊκή (Παναθηναϊκός, ΑΕΚ) ή πειραϊκή (Ολυμπιακός, Εθνικός). Εκείνος ο τελικός (Άρης-ΠΑΟΚ 1-0) ήταν ο πρώτος που μεταδόθηκε τηλεοπτικά.

• Από το 1970 έως και το 1974 ο ΠΑΟΚ εμφανίζεται και στους πέντε τελικούς, ενώ κατακτά το τρόπαιο δύο φορές. Μέσα στη δεκαετία του ΄70 θα παίξει συνολικά σε επτά τελικούς.

• Το 1971 (Ολυμπιακός-ΠΑΟΚ), οι προπονητές του Ολυμπιακού Γιώργος Δαρίβας και Ανδρέας Μουράτης είχαν κατακτήσει και πάλι το Κύπελλο επί του ΠΑΟΚ ως παίκτες, σκοράροντας μάλιστα, ακριβώς 20 χρόνια πριν.

• Το 1980 η Καστοριά κατέκτησε το τρόπαιο και έγινε η πρώτη ομάδα που το κατάφερε, πριν τη Λάρισα το 1985 και το 2007 και τον ΟΦΗ το 1987.

• Ο τελικός του 1981 χαρακτηρίστηκε ως ο «τελικός του πένθους» καθώς ο μεν Ολυμπιακός ήθελε τη νίκη για να αφιερώσει την κούπα στα θύματα της Θύρας 7, ο δε ΠΑΟΚ για τον προπονητή Γκιούλα Λοράντ που έφυγε από τη ζωή στον πάγκο τρείς εβδομάδες νωρίτερα πάλι σε παιχνίδι μεταξύ των δύο ομάδων.

• Το 1984 (Παναθηναϊκός-Λάρισα) έγινε ρεκόρ εισιτηρίων σε τελικό (73.829) στον τελευταίο αγώνα του Άνθιμου Καψή με τον Παναθηναϊκό να κάνει το νταμπλ.

• Η περίοδος 1982-1995 ανήκει στον Παναθηναϊκό, καθώς έπαιξε σε εννιά τελικούς και νίκησε σε όλους. Όμως το 1997, το 1998 και το 1999 εμφανίστηκε διαδοχικά στους τελικούς, αλλά τους έχασε και τους τρεις.

• Η ΑΕΚ δημιούργησε ένα δικό της σερί παρουσιών σε τελικούς την τετραετία 1994-1997 και κέρδισε τους δύο τελευταίους.

• Το 1954 η εκπληκτική τότε Δόξα Δράμας του Τάκη Λουκανίδη, του Αντώνη Γεωργιάδη και του Παύλου Γρηγοριάδη, έγινε η πρώτη επαρχιακή ομάδα που έφτασε στον τελικό. Μάλιστα το επανέλαβε αυτό άλλες δύο φορές στα τέλη της δεκαετίας του ΄50 (1958 & 1959). Τα επόμενα χρόνια ακολούθησαν ο Πιερικός, η Καστοριά, η Λάρισα και ο ΟΦΗ.

• Το 1980 η Καστοριά με αρχηγό τον Γιώργο Παράσχο έγινε η πρώτη επαρχιακή ομάδα που κατέκτησε το τρόπαιο. Ακολούθησαν η Λάρισα και ο ΟΦΗ.

• Την τετραετία 1982-1985 η Λάρισα έπαιξε στους τρεις από τους τέσσερις τελικούς και κατέκτησε το τρόπαιο την… τρίτη και φαρμακερή, με το επιβλητικό 4-1 επί του ΠΑΟΚ, στερώντας του το νταμπλ. Στους δύο προηγούμενους είχε ηττηθεί από τον Παναθηναϊκό. Σε αυτόν που δεν έπαιξε ήταν το 1983 (ΑΕΚ-ΠΑΟΚ 2-0) και ήταν ο πρώτος τελικός που διεξήχθη στο ΟΑΚΑ.

• Ο πρώτος τελικός που κρίθηκε στην παράταση ήταν το 1949 (ΑΕΚ-Παναθηναϊκός), με νικήτρια την ΑΕΚ. Ακολούθησε ο τελικός του 1995 με το ίδιο ζευγάρι, αλλά με νικητή τον Παναθηναϊκό, για να έρθουν τα δύο τρόπαια του Ολυμπιακού το 2012 και 2013.

• Ο πρώτος τελικός που οδηγήθηκε στα πέναλτι ήταν το 1974, με νικητή τον ΠΑΟΚ κόντρα στον Ολυμπιακό. Ακολούθησαν οι τελικοί το 1976, με νικητή τον Ηρακλή πάλι κόντρα στον Ολυμπιακό, το 1987, με νικητή τον ΟΦΗ κόντρα στον Ηρακλή, το 1988, με νικητή τον Παναθηναϊκό κόντρα στον Ολυμπιακό, το 1994, με νικητή τον Παναθηναϊκό κόντρα στην ΑΕΚ, το 1997, με νικήτρια την ΑΕΚ κόντρα στον Παναθηναϊκό και το 2009, με νικητή τον Ολυμπιακό κόντρα στην ΑΕΚ.

• Στον τελικό του 2009 εκτελέστηκαν 34 πέναλτι μέχρι να αναδειχθεί νικητής (εύστοχα ήταν τα 29) κι αυτό είναι ρεκόρ στην ιστορία της διοργάνωσης, καθώς ξεπέρασε τα 32 που είχαν εκτελεστεί την περίοδο 1985-86 στην αναμέτρηση Αναγέννηση Γιαννιτσών-ΠΑΟΚ 1-1. Τότε το σκορ των πέναλτι πήγε 15-16, δηλαδή ήταν όλα εύστοχα εκτός από το τελευταίο που έχασαν τα Γιαννιτσά και αποκλείστηκαν. Για πρώτη φορά η διαδικασία των πέναλτι εμφανίστηκε την περίοδο 1971-72.

• Πέντε φορές διεξήχθησαν τελικοί με το ίδιο ζευγάρι για δύο συνεχόμενες χρονιές. Το 1948-1949 Παναθηναϊκός-ΑΕΚ (πήραν από ένα τρόπαιο), το 1958-1959 Ολυμπιακός-Δόξα Δράμας (ο Ολυμπιακός νίκησε και στους δύο), το 1968-1969 Ολυμπιακός-Παναθηναϊκός (πήραν από ένα τρόπαιο), το 1973-1974 Ολυμπιακός-ΠΑΟΚ (πήραν από ένα τρόπαιο) και το 1994-1995 Παναθηναϊκός-ΑΕΚ (ο Παναθηναϊκός νίκησε και στους δύο). Ουδέποτε έχει γίνει αυτό για τρίτη συνεχόμενη χρονιά.

• Τη διετία 1991-1992 ο τελικός του Κυπέλλου ήταν διπλός, με νικητές τον Παναθηναϊκό επί του Αθηναϊκού και τον Ολυμπιακό επί του ΠΑΟΚ. Το «πείραμα» δεν θεωρήθηκε πετυχημένο και έτσι επανήλθε ο μονός τελικός.

• Η μεγαλύτερη νίκη σε τελικό είναι αυτή που πέτυχε η ΑΕΚ επί του Απόλλωνα Αθηνών με 7-1 το 1996. Τα περισσότερα γκολ (8) έχουν σημειωθεί, πέρα από αυτόν τον τελικό, στον πρώτο τελικό της ιστορίας το 1932 (ΑΕΚ-Άρης 5-3), σ’ αυτόν το 1976 (Ηρακλής-Ολυμπιακός 4-4, αλλά στην παράταση) και το 2009 (Ολυμπιακός-ΑΕΚ 4-4, επίσης στην παράταση).

• Ο μοναδικός τελικός στην ιστορία του θεσμού, στον οποίο δεν σημειώθηκαν γκολ, ούτε στην παράταση (0-0), ήταν αυτός του 1997 ανάμεσα στην ΑΕΚ και τον Παναθηναϊκό. Η Ένωση επιβλήθηκε στα πέναλτι (5-3).

• Ο διαιτητής του πρώτου τελικού της διοργάνωσης το 1932, Σωτήρης Ασπρογέρακας, κατέχει το δικό του ρεκόρ, καθώς είναι ο μοναδικός μέχρι σήμερα που έχει διευθύνει έξι τελικούς. Ακολουθούν οι Χρήστος Μίχας και Γιώργος Κασναφέρης από τέσσερις.

• Το 2008 ο Ολυμπιακός νίκησε τον Άρη στον τελικό που διεξήχθη στη Θεσσαλονίκη κι έτσι έγινε η ομάδα που έχει κατακτήσει το τρόπαιο σε όλες τις πόλεις που έχει γίνει τελικός (Αθήνα, Πειραιάς, Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Ηράκλειο), με εξαίρεση τον Βόλο το 2007 (πλέον και φέτος), όπου όμως δεν ήταν φιναλίστ (Λάρισα-Παναθηναϊκός).

• Το 2016, είχαμε έναν τελικό παρωδία. Λόγω του κινδύνου επεισιδίων, ο αγώνας ΑΕΚ-Ολυμπιακού ύστερα από συνεχείς αναβολές (αλλά και δίμηνη διακοπή της διοργάνωσης) διεξήχθη κεκλεισμένων των θυρών, ενώ δόθηκαν συνολικά 150 προσκλήσεις!

Αντί επιλόγου

Κανονικά, ένας τελικός Κυπέλλου, πρέπει να είναι γιορτή. Ωστόσο, δεν ισχύει πάντα αυτό. Ναι μεν υπήρξαν και αγώνες που ήταν «διαφημίσεις», ωστόσο υπήρξαν και τελικοί ντροπή. Όπως εκείνος του 1983 μεταξύ ΑΕΚ-ΠΑΟΚ, του 1995 μεταξύ Παναθηναϊκού-ΑΕΚ, ή του 2011 μεταξύ ΑΕΚ-Ατρομήτου. Μην ξεχάσουμε και τον ημιτελικό του 1964 που οπαδοί κατέστρεψαν το γήπεδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας. Και φυσικά πολλοί άλλοι στους οποίους έγιναν μικρότερης έκτασης επεισόδια. Το γήπεδο είναι ο καθρέφτης της κοινωνίας και δεν θα αλλάξει αυτό. Τουλάχιστον όχι άμεσα. Ας ελπίσουμε όμως, έστω για τους τελικούς, να βλέπουμε θέαμα αντάξιο ενός Τελικού Κυπέλλου. Να θυμόμαστε μόνο ωραία παιχνίδια και γκολ… και όχι επεισόδια και τελικούς να αναβάλλονται ή να διακόπτονται. Να θυμόμαστε μόνο τα ευτράπελα που προκαλούν γέλιο και όχι αυτά που φέρνουν στεναχώρια και εκνευρισμό.

Γιάννης Δρόσος
Γιάννης Δρόσος
ioannis.drossos@yahoo.gr
Μοιράσου το άρθρο με τους φίλους σου