Ο αρχαιότερος ποδοσφαιρικός θεσμός

Αφιέρωμα 19/05/2018

Το Κύπελλο Αγγλίας είναι ο αρχαιότερος ποδοσφαιρικός θεσμός του κόσμου, με την αίγλη του να ξεπερνά τα σύνορα του νησιού, εδώ και πολλά χρόνια. Η απόφαση για τη δημιουργία του πάρθηκε στις 20 Ιουλίου 1871 στα γραφεία του λονδρέζικου περιοδικού The Sportsman, έπειτα από πρόταση του επίτιμου γραμματέα της Αγγλικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας Τσαρλς Άλκοκ.

Η πρώτη διοργάνωση ξεκίνησε λίγους μήνες αργότερα, με τη συμμετοχή 15 ομάδων. Ο τελικός έγινε στις 16 Μαρτίου του 1872 στο Κένινγκτον Οβάλ του Λονδίνου. 2000 θεατές πλήρωσαν από ένα σελίνι για να παρακολουθήσουν το μεγάλο αγώνα, με αντιπάλους τους Wanderers και τους Royal Engineers.

Οι Wanderers αποτελούνταν από πρώην φοιτητές και μαθητές δημόσιων σχολείων της Αγγλίας, με αρχηγό τον εμπνευστή της διοργάνωσης Τσαρλς Άλκοκ, ενώ οι Royal Engineers από αξιωματικούς του Μηχανικού του Αγγλικού Στρατού.

Ο αγωνιστικός χώρος του γηπέδου δεν είχε τη μορφή που ξέρουμε σήμερα. Οριζόντια δοκάρια δεν υπήρχαν, όπως και δίχτυα, παρά μόνο δύο κάθετα δοκάρια σε κάθε τέρμα. Από πλευράς κανονισμών, το πέναλτι ήταν κάτι άγνωστο στους ποδοσφαιριστές εκείνης της εποχής. Οι Wanderers παρουσίασαν καλύτερο σύνολο και νίκησαν 1-0 τους αντιπάλους τους, σηκώνοντας την πρώτη κούπα της διοργάνωσης, που κόστισε 20 λίρες. Το γκολ σημειώθηκε με διαγώνιο σουτ του Μόρτον Μπέιτς, αφού ο βασιλιάς της ντρίμπλαςαιδεσιμότατος Βιντάλ άδειασε την άμυνα των Engineers.

Οι Royal Engineers είχαν την ατυχία να χάσουν από το 10ο λεπτό τον υπολοχαγό Κρίσγουελ, λόγω τραυματισμού στην ωμοπλάτη και να συνεχίσουν τον αγώνα με 10 παίκτες, αφού αλλαγές δεν επιτρέπονταν.

Κατά την εναρκτήρια εκείνη διοργάνωση, από τα 50 τότε μέλη της FA δήλωσαν συμμετοχή μόνο τα 15, με δύο να αποσύρονται στον α' γύρο και ακόμη ένα στον β'. Περίπου 1½ αιώνα αργότερα, στο κύπελλο Αγγλίας λαμβάνουν πλέον μέρος αρκετά περισσότερα από 700 σωματεία (αριθμός ρεκόρ τα 763 της αγωνιστικής περιόδου 2011-12), των 9 πρώτων επιπέδων του αγγλικού ποδοσφαίρου και επιλεγμένα του 10ου, δηλαδή από τα πλουσιότερα και τα δημοφιλέστερα μέχρι ερασιτεχνικά μικρών χωριών. Αντίθετα με τα αρχικά χρόνια όπου στο θεσμό μετείχαν επίσης σύλλογοι των υπόλοιπων βρετανικών εθνών Ιρλανδία, Ουαλία και Σκωτία, σήμερα αγωνίζονται μόλις 6 της δεύτερης. Το 2013 πήρε μέρος για πρώτη φορά ομάδα από τα νησιά της Μάγχης.

Παραδοσιακά, όλοι οι αγώνες του κυπέλλου Αγγλίας είναι μονοί και πραγματοποιούνται στην έδρα του ενός αντιπάλου, με εξαίρεση τους δύο ημιτελικούς και τον τελικό που διεξάγονται σε ουδέτερα γήπεδα. Αντίθετα με άλλες εθνικές ποδοσφαιρικές ομοσπονδίες, η FA καθυστέρησε να εισαγάγει τη διαδικασία των πέναλτι, δεδομένου ότι έως και την περίοδο 1990-91 για ισοπαλία στα 90 λεπτά προβλεπόταν η επανάληψη της αναμέτρησης στην έδρα τώρα του φιλοξενούμενου (ή ουδέτερη για τις δύο τελικές φάσεις), με ημίωρη παράταση σε νέα ισοπαλία.[2] Δεν είχε τεθεί περιορισμός ως προς τoν αριθμό των διαδοχικών επαναληπτικών που τυχόν θα απαιτούνταν, ενώ το γήπεδό τους όριζε πλέον ανά περίπτωση η FA. Σε μία απόπειρα να μην μεταβληθεί δραματικά ο επί 120ετία χαρακτήρας της διοργάνωσης, η διαδικασία των πέναλτι εφαρμοζόταν για λίγα χρόνια από τη δεύτερη συνάντηση ημιτελικών και τελικού (μετά 240' ισόπαλων δηλαδή, όχι 120').

 

Διάφορα…

•Έως το 1991, σε επαναληπτικό αγώνα είχαν κριθεί μόλις οι 13 στους 110 τελικούς (ένας κάθε 8½), με το γεγονός να συμβαίνει πάλι μία και τελευταία φορά κατά την ενδιάμεση περίοδο μερικής εφαρμογής της διαδικασίας των πέναλτι, όταν το 1993 η Άρσεναλ επιβλήθηκε 2-1 της Σέφιλντ Γουένσντεϊ ένα λεπτό πριν λήξει η παράταση (α' παιχνίδι 1-1). Με τον τρόπο αυτό η πρώτη ψυχοφθόρα εκτέλεση διαδοχικών πέναλτι σε τελικό "αναβλήθηκε" επί 12ετία, όπου συμπτωματικά το 2005 ανέδειξε την ίδια νικήτρια επί της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ με 5-4, κατόπιν 120' χωρίς τέρμα. Από τότε, η διαδικασία χρειάστηκε εκ νέου την επόμενη μόνο χρονιά 2006 (Λίβερπουλ -Γουέστ Χαμ 3-3 σε κανονική διάρκεια και παράταση, 3-1 στα πέναλτι).

•Οι Γουόντερερς που κατέκτησαν τα 2 πρώτα τρόπαια και γενικά 5 στα πρώτα 7 μένοντας αήττητοι σε τελικούς, έπαψαν να υφίστανται μία περίπου δεκαετία από την τελευταία τους επιτυχία.

•Ευρύτερη νίκη σε τελικό παραμένει το 6-0 της Μπέρι επί της Ντέρμπι Κάουντι το 1903.

•Οι παγκόσμιοι πόλεμοι ανέστειλαν πλήρως το θεσμό τα διαστήματα 1916-1919 και 1940-1945, ενώ τον διέκοψαν την αγωνιστική περίοδο 1939-40.

•Μία μόλις φορά και το μακρινό 1927 έχει κατακτήσει το κύπελλο ομάδα εκτός Αγγλίας, συγκεκριμένα η ουαλική Κάρντιφ Σίτι. Πρόκειται επίσης για τη μοναδική που αναδείχθηκε φιναλίστ (1925 και 2008), έπειτα την Κουίνς Παρκ από τη Γλασκώβη της Σκοτίας (1884 και 1885).

•Ο τελικός του 1933 ήταν ο πρώτος που χρησιμοποιήθηκε αρίθμηση στο πίσω μέρος της φανέλας για αναγνώριση των παικτών, με αυτούς της Έβερτον (νικητές 3-0) να φορούν τα 1 έως 11 και της Μάντσεστερ Σίτι τα 12 έως 22.

•Το ταχύτερο τέρμα από την έναρξη σε τελικό, σημείωσε στο 24ο δευτερόλεπτο ο Λουί Σαχά των ηττημένων κατά το Τσέλσι -Έβερτον 2-1 του 2009.

Οι τελικοί

Έτος

Νικητής

Φιναλίστ

Αποτέλεσμα

1872

Γουόντερερς

Ρόιαλ Ιντζινίαρς

1-0

1873

Γουόντερερς

Όξφορντ Γιουνιβέρσιτι

2-0

1874

Όξφορντ Γιουνιβέρσιτι

Ρόιαλ Ιντζινίαρς

2-0

1875

Ρόιαλ Ιντζινίαρς

Ολντ Ιτόνιανς

2-0

1876

Γουόντερερς

Ολντ Ιτόνιανς

3-0

1877

Γουόντερερς

Όξφορντ Γιουνιβέρσιτι

2-1

1878

Γουόντερερς

Ρόιαλ Ιντζινίαρς

3-1

1879

Ολντ Ιτόνιανς

Κλάπαμ Ρόβερς

1-0

1880

Κλάπαμ Ρόβερς

Όξφορντ Γιουνιβέρσιτι

1-0

1881

Ολντ Καρθούζιανς

Ολντ Ιτόνιανς

3-0

1882

Ολντ Ιτόνιανς

Μπλάκμπερν Ρόβερς

1-0

1883

Μπλάκμπερν Ολύμπικ

Ολντ Ιτόνιανς

2-1

1884

Μπλάκμπερν Ρόβερς

Κουήνς Παρκ, Γλασκώβης

2-1

1885

Μπλάκμπερν Ρόβερς

Κουήνς Παρκ, Γλασκώβης

2-0

1886

Μπλάκμπερν Ρόβερς

Γουέστ Μπρόμιτς Άλμπιον

2-0

1887

Άστον Βίλα

Γουέστ Μπρόμιτς Άλμπιον

2-0

1888

Γουέστ Μπρόμιτς Άλμπιον

Πρέστον Νορθ Εντ

2-1

1889

Πρέστον Νορθ Εντ

Γουλβερχάμπτον Γουόντερερς

3-0

1890

Μπλάκμπερν Ρόβερς

Σέφιλντ Γουένσντεϊ

6-1

1891

Μπλάκμπερν Ρόβερς

Νοτς Κάουντι

3-1

1892

Γουέστ Μπρόμιτς Άλμπιον

Άστον Βίλα

3-0

1893

Γουλβερχάμπτον Γουόντερερς

Έβερτον

1-0

1894

Νοτς Κάουντι

Μπόλτον Γουόντερερς

4-1

1895

Άστον Βίλα

Γουέστ Μπρόμιτς Άλμπιον

1-0

1896

Σέφιλντ Γουένσντεϊ

Γουλβερχάμπτον Γουόντερερς

2-1

1897

Άστον Βίλα

Έβερτον

3-2

1898

Νότγχαμ Φόρεστ

Ντέρμπι Κάουντι

3-1

1899

Σέφιλντ Γιουνάϊτεντ

Ντέρμπι Κάουντι

4-1

1900

Μπέρι

Σαουθάμπτον

4-0

1901

Τότεναμ Χότσπερ

Σέφιλντ Γιουνάϊτεντ

3-1

1902

Σέφιλντ Γιουνάϊτεντ

Σαουθάμπτον

2-1

1903

Μπέρι

Ντέρμπι Κάουντι

6-0

1904

Μάντσεστερ Σίτι

Μπόλτον Γουόντερερς

1-0

1905

Άστον Βίλα

Νιούκασλ Γιουνάιτεντ

2-0

1906

Έβερτον

Νιούκασλ Γιουνάιτεντ

1-0

1907

Σέφιλντ Γουένσντεϊ

Έβερτον

2-1

1908

Γουλβερχάμπτον Γουόντερερς

Νιούκασλ Γιουνάιτεντ

3-1

1909

Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ

Μπρίστολ Σίτι

1-0

1910

Νιούκασλ Γιουνάιτεντ

Μπάρνσλι

2-0

1911

Μπράντφορντ Σίτι

Νιούκασλ Γιουνάιτεντ

1-0

1912

Μπάρνσλι

Γουέστ Μπρόμιτς Άλμπιον

1-0

1913

Άστον Βίλα

Σάντερλαντ

1-0

1914

Μπάρνλεϊ

Λίβερπουλ

1-0

1915

Σέφιλντ Γιουνάϊτεντ

Τσέλσι

3-0

1920

Άστον Βίλα

Χάντερσφιλντ Τάουν

1-0

1921

Τότεναμ Χότσπερ

Γουλβερχάμπτον Γουόντερερς

1-0

1922

Χάντερσφιλντ Τάουν

Πρέστον Νορθ Εντ

1-0

1923

Μπόλτον Γουόντερερς

Γουέστ Χαμ Γιουνάιτεντ

2-0

1924

Νιούκασλ Γιουνάιτεντ

Άστον Βίλα

2-0

1925

Σέφιλντ Γιουνάϊτεντ

Κάρντιφ Σίτι

1-0

1926

Μπόλτον Γουόντερερς

Μάντσεστερ Σίτι

1-0

1927

Κάρντιφ Σίτι

Άρσεναλ

1-0

1928

Μπλάκμπερν Ρόβερς

Χάντερσφιλντ Τάουν

3-1

1929

Μπόλτον Γουόντερερς

Πότσμουθ

2-0

1930

Άρσεναλ

Χάντερσφιλντ Τάουν

2-0

1931

Γουέστ Μπρόμιτς Άλμπιον

Μπέρμιγχαμ Σίτι

2-1

1932

Νιούκασλ Γιουνάιτεντ

Άρσεναλ

2-1

1933

Έβερτον

Μάντσεστερ Σίτι

3-0

1934

Μάντσεστερ Σίτι

Πόρτσμουθ

2-1

1935

Σέφιλντ Γουένσντεϊ

Γουέστ Μπρόμιτς Άλμπιον

4-2

1936

Άρσεναλ

Σέφιλντ Γιουνάιτεντ

1-0

1937

Σάντερλαντ

Πρέστον Νορθ Εντ

3-1

1938

Πρέστον Νορθ Εντ

Χάντερσφιλντ Τάουν

1-0

1939

Πόρτσμουθ

Γουλβερχάμπτον Γουόντερερς

4-1

1946

Ντέρμπι Κάουντι

Τσάρλτον Αθλέτικ

4-1

1947

Τσάρλτον Αθλέτικ

Μπάρνλεϊ

1-0

1948

Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ

Μπλάκπουλ

4-2

1949

Γουλβερχάμπτον Γουόντερερς

Λέστερ Σίτι

3-1

1950

Άρσεναλ

Λίβερπουλ

2-0

1951

Νιούκασλ Γιουνάιτεντ

Μπλάκπουλ

2-0

1952

Νιούκασλ Γιουνάιτεντ

Άρσεναλ

1-0

1953

Μπλάκπουλ

Μπόλτον Γουόντερερς

4-3

1954

Γουέστ Μπρόμιτς Άλμπιον

Πρέστον Νορθ Εντ

3-2

1955

Νιούκασλ Γιουνάιτεντ

Μάντσεστερ Σίτι

3-1

1956

Μάντσεστερ Σίτι

Μπέρμιγχαμ Σίτι

3-1

1957

Άστον Βίλα

Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ

2-1

1958

Μπόλτον Γουόντερερς

Μάντσεστερ Σίτι

2-0

1959

Νότιγχαμ Φόρεστ

Λούτον Τάουν

2-1

1960

Γουλβερχάμπτον Γουόντερερς

Μπλάκμπερν Ρόβερς

3-0

1961

Τότεναμ Χότσπερ

Λέστερ Σίτι

2-0

1962

Τότεναμ Χότσπερ

Μπάρνλεϊ

3-1

1963

Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ

Λέστερ Σίτι

3-1

1964

Γουέστ Χαμ Γιουνάιτεντ

Πρέστον Νορθ Εντ

3-2

1965

Λίβερπουλ

Λιντς Γιουνάιτεντ

2-1

1966

Έβερτον

Σέφιλντ Γιουνάϊτεντ

3-2

1967

Τότεναμ Χότσπερ

Τσέλσι

2-1

1968

Γουέστ Μπρόμιτς Άλμπιον

Έβερτον

1-0

1969

Μάντσεστερ Σίτι

Λέστερ Σίτι

1-0

1970

Τσέλσι

Λιντς Γιουνάιτεντ

2-1

1971

Άρσεναλ

Λίβερπουλ

2-1

1972

Λιντς Γιουνάϊτεντ

Άρσεναλ

1-0

1973

Σάντερλαντ

Λιντς Γιουνάιτεντ

1-0

1974

Λίβερπουλ

Νιούκασλ Γιουνάιτεντ

3-0

1975

Γουέστ Χαμ Γιουνάιτεντ

Φούλαμ

2-0

1976

Σαουθάμπτον

Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ

1-0

1977

Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ

Λίβερπουλ

2-1

1978

Ίπσουιτς Τάουν

Άρσεναλ

1-0

1979

Άρσεναλ

Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ

3-2

1980

Γουέστ Χαμ Γιουνάιτεντ

Άρσεναλ

1-0

1981

Τότεναμ Χότσπερ

Μάντσεστερ Σίτι

3-2

1982

Τότεναμ Χότσπερ

Κουήνς Παρκ Ρέιντζερς

1-0

1983

Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ

Μπράιτον εντ Χόουβ Άλμπιον

4-0

1984

Έβερτον

Γουόντφορντ

2-0

1985

Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ

Έβερτον

1-0

1986

Λίβερπουλ

Έβερτον

3-1

1987

Κόβεντρι Σίτι

Τότεναμ Χότσπερ

3-2

1988

Γουίμπλεντον

Λίβερπουλ

1-0

1989

Λίβερπουλ

Έβερτον

3-2

1990

Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ

Κρίσταλ Πάλας

1-0

1991

Τότεναμ Χότσπερ

Νότιγχαμ Φόρεστ

2-1

1992

Λίβερπουλ

Σάντερλαντ

2-0

1993

Άρσεναλ

Σέφιλντ Γουένσντεί

2-1

1994

Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ

Τσέλσι

4-0

1995

Έβερτον

Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ

1-0

1996

Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ

Λίβερπουλ

1-0

1997

Τσέλσι

Μίντλεσμπρο

2-0

1998

Άρσεναλ

Νιούκασλ Γιουνάιτεντ

2-0

1999

Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ

Νιούκασλ Γιουνάιτεντ

2-0

2000

Τσέλσι

Άστον Βίλα

1-0

2001

Λίβερπουλ

Άρσεναλ

2-1

2002

Άρσεναλ

Τσέλσι

2-0

2003

Άρσεναλ

Σαουθάμπτον

1-0

2004

Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ

Μίλγουολ

3-0

2005

Άρσεναλ

Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ

0-0 (5-4 πέν)

2006

Λίβερπουλ

Γουέστ Χαμ

3-3 (3-1 πέν)

2007

Τσέλσι

Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ

1-0

2008

Πόρτσμουθ

Κάρντιφ

1-0

2009

Τσέλσι

Έβερτον

2-1

2010

Τσέλσι

Πόρτσμουθ

1-0

2011

Μάντσεστερ Σίτι

Στόουκ Σίτι

1-0

2012

Τσέλσι

Λίβερπουλ

2-1

2013

Γουίγκαν

Μάντσεστερ Σίτι

1-0

2014

Άρσεναλ

Χαλ Σίτι

3-2

2015

Άρσεναλ

Άστον Βίλα

4-0

2016

Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ

Κρίσταλ Πάλας

2-0 (παρ.)

2017

Άρσεναλ

Τσέλσι

2-1

 

Γιάννης Δρόσος
Γιάννης Δρόσος
ioannis.drossos@yahoo.gr
Μοιράσου το άρθρο με τους φίλους σου